Kompetencje z zakresu informatyki
Projekt Informatyka+ ma na celu podwyższenie kluczowych kompetencji uczniów szkół ponadgimnazjalnych, głównie w zakresie ICT, niezbędnych do dalszego kształcenia się na kierunkach technicznych lub do podjęcia zatrudnienia, stwarza także uczniom zdolnym możliwości rozwijania zainteresowań naukowych w tym zakresie.
Kompetencje kluczowe uczniów są obecnie formułowane jako kompetencje XXI wieku (21st Century Skills) i nie ograniczają się tylko do obszaru ICT, ale mają na uwadze szerszy zakres, związany z funkcjonowaniem w społeczeństwie o gospodarce bazującej na wiedzy. Na kompetencje XXI wieku składają się:
Technologie informacyjno-komunikacyjne (ICT) rozpoczęły swój intensywny rozwój wraz z rozwojem komputerów osobistych, których możliwości komunikacyjne zostały następnie spotęgowane przez Internet. W pierwszej dekadzie upowszechniania się komputerów osobistych przedmiotem kształcenia było podstawowe przygotowanie w zakresie technologii, określane mianem alfabetyzacji komputerowej (computer literacy, IT literacy), obejmujące umiejętności stosowania dostępnej technologii w obrębie swoich własnych zainteresowań, edukacyjnych, profesjonalnych i życiowych. Po pewnym czasie okazało się, że potrzebne są znacznie większe umiejętności poznawania i stosowania nowych technologii, pojawiających się w czasie aktywności zawodowej człowieka – określa się je jako biegłość w stosowaniu technologii informacyjnej (fluency with IT) i obejmują one, poza alfabetyzacją komputerową, znajomość podstawowych pojęć (np. zasad działania komputera i sieci oraz reprezentacji i mechanizmów przetwarzania informacji) oraz pewne zdolności intelektualne, potrzebne do stosowania technologii w złożonych sytuacjach problemowych, w tym myślenie algorytmiczne i umiejętność programowania. W ostatnich latach analiza wyzwań stawianych przed obywatelami rozwijających się społeczeństw, w których gospodarka bazuje na wiedzy, doprowadziła do dalszego rozszerzenia niezbędnego zakresu kompetencji informatycznych na myślenie komutacyjne (computational thinking), które obejmuje szeroki zakres intelektualnych narzędzi, reprezentujących spektrum informatycznych metod modelowania i rozwiązywania problemów, na przykład takich jak: redukcja i dekompozycja złożonego problemu, aby móc go rozwiązać efektywnie, aproksymacja, gdy dokładne rozwiązanie jest poza zasięgiem nawet komputerów, rekurencja jako metoda indukcyjnego myślenia i zwięzłej, komputerowej implementacji rozwiązań, modelowanie wybranych aspektów złożonych problemów oraz znajdowanie rozwiązań metodami heurystycznymi. Myślenie komputacyjne można przybliżyć wszystkim uczniom szkół ponadgimnazjalnych na zajęciach informatycznych i innych przedmiotach, posługując się przy tym metodologią stosowaną przy rozwiązywaniu problemów z pomocą komputerów. Przy tym zwraca się uwagę, że w kształceniu z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK – ICT) coraz większą rolę odgrywa „K” – komunikacja, kooperacja (współpraca), kreatywność, kolektywne uczenie się, kolektywna inteligencja. Przy tym Internet (w zakresie zasobów) w coraz większym stopniu jest kreowany przez uczących się (Web 2.0).
Mając na uwadze zainteresowania uczniów przyszłą pracą zawodową, należy uwzględnić poszerzającą się gamę zawodów IT (IT Profession), czyli zawodów związanych z profesjonalnym wykorzystywaniem zastosowań informatyki. Pracownicy tych zawodów albo są informatykami z wykształcenia, albo najczęściej nie kończyli studiów informatycznych, jednak muszą profesjonalnie posługiwać się narzędziami technologii informacyjno-komunikacyjnych. Do zawodów IT można zaliczyć specjalistów z zakresu bioinformatyki, telekomunikacji, genetyki i innych zawodów, w których profesjonalnie są wykorzystywane zastosowania informatyki – wszyscy oni muszą mieć kompetencje „programowania” swoich narzędzi informatycznych, informatyk ich w tym nie wyręczy. Znakomitymi przykładami profesjonalistów IT są np. tacy artyści, jak Ryszard Horowitz czy Tomasz Bagiński.
Kompetencje kluczowe uczniów są obecnie formułowane jako kompetencje XXI wieku (21st Century Skills) i nie ograniczają się tylko do obszaru ICT, ale mają na uwadze szerszy zakres, związany z funkcjonowaniem w społeczeństwie o gospodarce bazującej na wiedzy. Na kompetencje XXI wieku składają się:
- umiejętność rozwiązywania problemów i podejmowania decyzji,
- twórcze i krytyczne myślenie,
- komunikacja, współpraca, negocjacje,
- intelektualna ciekawość,
- umiejętność wyszukiwania, selekcji, porządkowania i oceniania informacji,
- wykorzystywanie wiedzy w nowych sytuacjach,
- integrowanie technologii z kształceniem i własnym rozwojem.
Technologie informacyjno-komunikacyjne (ICT) rozpoczęły swój intensywny rozwój wraz z rozwojem komputerów osobistych, których możliwości komunikacyjne zostały następnie spotęgowane przez Internet. W pierwszej dekadzie upowszechniania się komputerów osobistych przedmiotem kształcenia było podstawowe przygotowanie w zakresie technologii, określane mianem alfabetyzacji komputerowej (computer literacy, IT literacy), obejmujące umiejętności stosowania dostępnej technologii w obrębie swoich własnych zainteresowań, edukacyjnych, profesjonalnych i życiowych. Po pewnym czasie okazało się, że potrzebne są znacznie większe umiejętności poznawania i stosowania nowych technologii, pojawiających się w czasie aktywności zawodowej człowieka – określa się je jako biegłość w stosowaniu technologii informacyjnej (fluency with IT) i obejmują one, poza alfabetyzacją komputerową, znajomość podstawowych pojęć (np. zasad działania komputera i sieci oraz reprezentacji i mechanizmów przetwarzania informacji) oraz pewne zdolności intelektualne, potrzebne do stosowania technologii w złożonych sytuacjach problemowych, w tym myślenie algorytmiczne i umiejętność programowania. W ostatnich latach analiza wyzwań stawianych przed obywatelami rozwijających się społeczeństw, w których gospodarka bazuje na wiedzy, doprowadziła do dalszego rozszerzenia niezbędnego zakresu kompetencji informatycznych na myślenie komutacyjne (computational thinking), które obejmuje szeroki zakres intelektualnych narzędzi, reprezentujących spektrum informatycznych metod modelowania i rozwiązywania problemów, na przykład takich jak: redukcja i dekompozycja złożonego problemu, aby móc go rozwiązać efektywnie, aproksymacja, gdy dokładne rozwiązanie jest poza zasięgiem nawet komputerów, rekurencja jako metoda indukcyjnego myślenia i zwięzłej, komputerowej implementacji rozwiązań, modelowanie wybranych aspektów złożonych problemów oraz znajdowanie rozwiązań metodami heurystycznymi. Myślenie komputacyjne można przybliżyć wszystkim uczniom szkół ponadgimnazjalnych na zajęciach informatycznych i innych przedmiotach, posługując się przy tym metodologią stosowaną przy rozwiązywaniu problemów z pomocą komputerów. Przy tym zwraca się uwagę, że w kształceniu z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK – ICT) coraz większą rolę odgrywa „K” – komunikacja, kooperacja (współpraca), kreatywność, kolektywne uczenie się, kolektywna inteligencja. Przy tym Internet (w zakresie zasobów) w coraz większym stopniu jest kreowany przez uczących się (Web 2.0).
Mając na uwadze zainteresowania uczniów przyszłą pracą zawodową, należy uwzględnić poszerzającą się gamę zawodów IT (IT Profession), czyli zawodów związanych z profesjonalnym wykorzystywaniem zastosowań informatyki. Pracownicy tych zawodów albo są informatykami z wykształcenia, albo najczęściej nie kończyli studiów informatycznych, jednak muszą profesjonalnie posługiwać się narzędziami technologii informacyjno-komunikacyjnych. Do zawodów IT można zaliczyć specjalistów z zakresu bioinformatyki, telekomunikacji, genetyki i innych zawodów, w których profesjonalnie są wykorzystywane zastosowania informatyki – wszyscy oni muszą mieć kompetencje „programowania” swoich narzędzi informatycznych, informatyk ich w tym nie wyręczy. Znakomitymi przykładami profesjonalistów IT są np. tacy artyści, jak Ryszard Horowitz czy Tomasz Bagiński.
prof. dr hab. Maciej M. Sysło
